Aflevering 7: Ode aan de stunteligheid

Mensen weten zelden hoe ze zich moeten gedragen rond de dood.

Sommigen doen alsof er niets aan de hand is. Ze praten over werk en kinderen en het weer, vragen of je de laatste aflevering van Blind Getrouwd zag, terwijl ze er alles aan doen om oogcontact te vermijden. Sommigen vragen hoe het gaat, om er meteen aan toe te voegen dat je er niet over hoeft te praten als je dat niet wilt. Sommigen blijven uit de buurt, uit onbehagen, alsof verdriet besmettelijk is.

Na de dood van mijn moeder zag ik ertegen op om opnieuw te gaan werken. Ik had geen zin om mensen te zien. Geen zin in vragen die ik niet kon beantwoorden. Geen zin in ongemakkelijke stiltes. Geen zin in omhelzingen die te lang duurden, hoofdknikjes met samengeperste lippen, schouderklopjes, rouwbetuigingen, woorden waar ik niets mee kon. Maar het meeste zag ik op tegen de blikken. Blikken van medelijden, exclusief gereserveerd voor mensen in rouw, ze gaan dwars door je heen en boren kleine gaatjes in je lijf.
Ik wilde onzichtbaar zijn.

Het lesgeven verliep moeizaam. Ik was vergeten hoe ik moest bewegen, hoe te glimlachen, hoe te praten zonder trilling in mijn stem. Mijn leerlingen zeiden niets. Ze keken strak voor zich uit, roerloos en muisstil, alsof elk woord, elke beweging me ter plekke in tranen kon doen uitbarsten. Een klas vol standbeelden met een hartslag.

Tegen het einde van het tweede lesuur zag ik via het raam een collega aan de deur van mijn lokaal staan. Ik keek toe hoe ze naar de klink reikte, aarzelde, een stap achteruit zette, zich bedacht en opnieuw naar de klink greep. Op dat moment kruisten onze blikken. Ze glimlachte naar me. Betrapt. Onbeholpen. Verdrietig. Het was mijn eerste oprechte glimlach sinds lange tijd. En heel even voelde alles weer normaal.

Troost draait niet om de juiste woorden vinden. Niet om de perfecte bloemen. Niet om het ideale kaartje. Het is de onhandigheid waarin warmte schuilt. Het is het aarzelen, het haperen, het niet weten wat te doen. Het is per ongeluk iemand proficiat wensen bij een begrafenis. De verkeerd gekozen emoji na een rouwbericht. Het WhatsAppje dat start met 'ik ben hier niet goed in', gevolgd door te veel zinnen die zichzelf verliezen. Het zijn de zenuwachtige grapjes op het slechte moment, de klungelige opmerkingen, de versprekingen, de handen die geen weg weten met zichzelf.

Het is de vrouw vooraan in de kerk die, na de laatste groet aan mijn moeder, niet kon beslissen welk gangpad ze moest kiezen. Hoe ze eindeloos bleef heen en weer bewegen – links, rechts, links, rechts – als een Sim-figuurtje dat de uitgang niet vindt. Hoe mijn zus en ik tegelijk in de lach schoten, ons verdriet in verwarring brachten en daarna verder huilden. Hoe de vrouw achteraf vertelde dat ze overmand werd door verdriet toen ze ons zag zitten. Ze was letterlijk de weg kwijt.

Het is lachen door je tranen heen. Het is imperfectie. Het is menselijkheid.

Het is de opluchting dat je niet de enige bent die geen idee heeft wat ze doet.